Design Systems opbouwen die echt schalen
Een praktische gids voor het creëren van component libraries die meegroeien met je project, zonder dat je constant alles moet herschrijven.
Waarom je design system nodig hebt
Veel teams beginnen klein met een paar componenten. Button hier, card daar. Maar na zes maanden heb je 12 verschillende button-varianten, elk met hun eigen padding en kleur. De inconsistentie groeit sneller dan je wilt.
Een goed design system voorkomt dit. Het is niet alleen een component library — het’s een afspraak tussen designers en developers over hoe je producten bouwt. En ja, het bespaart je echt tijd. Teams die design systems gebruiken, bouwen features 30-40% sneller omdat ze niet elke keer het wiel opnieuw uitvinden.
Stap 1: Bouw je foundation
Je foundation zijn de basisblokken waarop alles rust. Dit zijn je typografie, kleurenpalet, spacing-schaal en je icon set. Niet spannend, maar essentieel.
Voor typografie: kies 2-3 font families max. Eén voor headings (iets met karakter), één voor body text (goed leesbaar). Define je font-sizes als schaal — niet 14px hier, 16px daar. Gebruik stappen van ongeveer 1.25x grootte. Dus 12px, 15px, 19px, 24px, 30px enzovoort. Dat klinkt abstract, maar in je CSS wordt het: var(–font-sm), var(–font-base), var(–font-lg).
Hetzelfde voor spacing. Kies een base unit — zeg 8px. Dan je schaal: 8, 16, 24, 32, 48, 64. Alles is een multiple van 8. Geen willekeurige 11px margins meer.
Stap 2: Start met core components
Nu ga je componenten bouwen. Maar niet alles tegelijk. Begin met wat je echt nodig hebt: Button, Input, Card. Misschien Select en Toggle. Dat’s het.
Voor elke component definieer je de varianten. Button heeft primary, secondary, danger. Groot, medium, klein. Disabled state. Dat’s 3 3 = 9 button-varianten, maar ze delen dezelfde foundation. Ze’s allemaal built met dezelfde spacing rules, dezelfde typografie.
In CSS of je component library (Storybook, Figma, wat je ook gebruikt), document elke variant. Wat’s de use case? Wanneer use je primary vs secondary? Dit klinkt bureaucratisch, maar het helpt echt. Je team weet exact wanneer ze welke button gebruiken.
Stap 3: Build patterns, niet only components
Componenten zijn het basismateriaal. Patterns zijn hoe je ze combineert. Een search form. Een product card met image, title, price, add-to-cart button. Een modal met header, content, footer buttons. Dit zijn patterns.
Patterns schalen beter dan losse componenten. Je kan je Button component niet goed documenteren zonder te zeggen hoe het gebruikt wordt in een Form of in een Dialog. Patterns geven context.
Maak een pattern library met 10-15 patterns die je echt gebruikt. Niet theoretisch, maar praktisch. Laat je team inzien: dit pattern gebruiken we overal, dus het moet robuust zijn. Dat pattern gebruiken we maar één keer, dus geen hoge prioriteit.
Hoe je design system echt schaalt
Dit is waar het interessant wordt. Veel teams bouwen een design system en dan… stopt het. Niemand update het. De realiteit wijzigt af van de design system. Dat voorkomen we.
Eigenaarschap
Zorg dat iemand (of een team) verantwoordelijk is voor het design system. Niet “everyone owns it” — dat betekent niemand. Een designer of tech lead die zegt: dit is mijn prioriteit. Als je 3+ producten hebt, maak het fulltime.
Tooling matters
Gebruik tools die sync’en. Als je design system in Figma staat en je component library in code, ze moeten connected zijn. Tokens in Figma automatisch in je CSS variables. Figma plugins helpen hier enorm.
Documentation is onderhoud
Je documentation is niet klaar als je alles hebt gebouwd. Het moet up-to-date blijven. Als een component verandert, update je de docs. Of het update automatisch (via Storybook, Zeroheight, enz).
Versioning
Je design system is software. Dat betekent versiebeheer. Semantic versioning: major (breaking changes), minor (new features), patch (fixes). Teams moeten weten: dit upgrade is veilig, dit breken je code.
Community
Makers van je design system zijn experts, maar je team zijn de users. Maak ruimte voor feedback. Wekelijkse office hours? Slack channel waar devs issues posten? Dat feedback is goud.
Deprecation path
Soms moet je iets uit het system verwijderen. Niet van de ene op de andere dag. Deprecate het eerst. Geef teams 2-3 maanden om over te stappen. Dat voorkomt verrassingen.
Praktische tips die werken
Start klein, expand smart
Je hoeft niet alles op dag één af te hebben. Maak 5 essentiële componenten goed. Voeg elke sprint 1-2 toe. Na 3 maanden heb je een solide foundation. Dit tempo is houdbaar.
Design tokens zijn je vrienden
In plaats van hardcoded kleurencodes, gebruik design tokens. –color-primary, –space-md, enzovoort. Als je brand kleur verandert, je update één token. Alles past automatisch.
Accessibility from day one
Zorg dat alle componenten WCAG AA compliant zijn. Contrast ratios, keyboard navigation, ARIA labels. Dat moet in je design system zitten. Niet iets om later toe te voegen.
Test je componenten
Unit tests, visual regression tests, accessibility tests. Componenten zijn code. Ze moeten hetzelfde testing krijgen als de rest van je product.
“Een design system is niet iets wat je één keer bouwt. Het’s een levend document dat groeit met je product. Het beste design systems zijn die waarvan teams niet eens beseffen dat ze het gebruiken — omdat het zo natuurlijk voelt.”
— Sarah Chen, Senior Design Systems Engineer
Het beginnen is het moeilijkste deel
Een design system opbouwen voelt groot en overweldigend. Maar je hoeft niet perfect te starten. Je hoeft zelfs niet alles te weten. Begin met je foundation, maak 5 componenten goed, en laat je team erop bouwen.
Wat je krijgt? Consistency. Snelheid. Minder bugs omdat alles al tested is. En ja, je team zal je bedanken. Want niemand wil elke keer een button opnieuw bouwen.
Disclaimer
Dit artikel biedt educatief materiaal over design systems en best practices in web design. De beschreven technieken en aanbevelingen zijn gebaseerd op industrie-standaarden en ervaring, maar de implementatie verschilt per project en team. Dit artikel is informatief van aard en is geen professioneel advies. Raadpleeg altijd de officiële documentatie van je specifieke tools en libraries, en werk samen met je team om een design system aan te passen dat past bij jullie unieke behoeften en context.